W ostatnim czasie pojawia się coraz więcej treści na temat występowania ADHD u osób dorosłych. Na wstępie postaram się przybliżyć ten temat i scharakteryzować w możliwie czytelny sposób co, jak, i dlaczego.
Biorąc pod uwagę, że według badań dotyczy ono około 2,8% populacji osób dorosłych na świecie, skala zaburzenia jest dość szeroka. Wyróżnia się 3 typy ADHD: typ o nadmiernej ruchliwości, typ z przewagą zaburzeń koncentracji oraz typ mieszany.
Objawy, które są kluczowe dla ADHD to: problemy ze skupieniem się na wykonywanych czynnościach, problemy z pamięcią, duża impulsywność, nieustanne poszukiwanie dopaminy i adrenaliny, nadruchliwość, gonitwa myśli oraz potrzeba ciągłego "robienia" czegoś.
Dobra diagnostyka i zróżnicowanie jest bardzo kluczowe, szczególnie dlatego, że wykrycie dopiero w dorosłości zazwyczaj niesie ze sobą zaburzenia współwystępujące – najczęściej jest to: depresja, spektrum autyzmu, choroba afektywna dwubiegunowa i uzależnienia.
ADHD a uzależnienia
Głównym tematem, jaki dzisiaj chciałbym poruszyć, jest współwystępowanie uzależnienia od substancji psychoaktywnych z ADHD. Chociaż częstość tego współwystępowania jest stosunkowo wysoka wśród dorosłych pacjentów, to nadal niewiele wiadomo na temat tych podwójnych diagnoz.
Współistniejące ADHD i SUD (Substance Use Disorder) komplikuje badania przesiewowe, diagnostykę i leczenie obu zaburzeń oraz wiąże się z gorszym rokowaniem leczenia.
W odniesieniu do współwystępowania ADHD i alkoholizmu można stwierdzić, że oba zaburzenia wykazują znaczne nakładanie się genów. Impulsywne decyzje i nieprzystosowany system nagród sprawiają, że osoby z ADHD są bardzo podatne na spożywanie alkoholu, a u 43% rozwija uzależnienie.
Badania IASP (International Association for the Study of Pain) wykazały, że około 1 na 6 dorosłych pacjentów z SUD, poszukujących leczenia, ma również ADHD. Ponadto pacjenci ze współwystępowaniem obu diagnoz zgłaszają większą ilość urazów z dzieciństwa, wolniejszy rozwój, większy problem z kontrolowaniem emocji oraz niższy poziom wykształcenia.
Leczenie
W leczeniu ADHD u osób z SUD można stosować długodziałające stymulanty, kluczowe jednak jest połączenie leczenia z farmakoterapią oraz psychoterapią. Trzeba jednak mieć na uwadze, że w tym przypadku stosowanie stymulantów może wiązać się ze znacznym stopniem nadużywania i niewłaściwego stosowania leków.
Psychostymulanty, takie jak metylofenidat są skuteczną formą farmakoterapii pierwszego rzutu w ADHD i przy odpowiednim stosowaniu u osób uzależnionych nie wydają się być często nadużywane. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że leki te nie są zastępczą formą terapii uzależnień.
Leczenie psychospołeczne
Drugim istotnym elementem terapii jest leczenie psychospołeczne – psychoedukacja oraz psychoterapia. Jako psychoedukację rozumiemy pozyskiwanie informacji na temat zaburzeń, sposobach radzenia sobie z nimi, oraz wiadomości na temat metod leczenia.
Niedawno wykazano, że w leczeniu SUD z ADHD zintegrowana terapia poznawczo-behawioralna jest bardziej skuteczna niż standardowa terapia poznawczo-behawioralna.
Początkowo zażywanie substancji łagodzi objawy i związane z nimi problemy, aczkolwiek pacjenci doświadczają zwykle później jeszcze większych problemów związanych z organizacją codziennego życia i zdrowym funkcjonowaniem w społeczeństwie.
Odnotowano, że nadużywanie substancji rozwiązuje niektóre problemy związane z ADHD w krótkim okresie, ale ma negatywne konsekwencje w dłuższej perspektywie. Taka informacja zapewnia wgląd w to, co klinicyści mogą zrobić, aby pomóc pacjentom.